source: Robert-Havemann-Gesellschaft/Dirk Vogel
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
source: Albrecht/Kleindienst
source: Rolf Walter
back to List

Roland Jahn

born 1953 in Jena

Gerold Hildebrand’ın ailesinde politik kimseler yoktu. Meslekten tornacı olan babası savaştan hayal kırıklığına uğramış, önce Katolik ardından da ateist olmuş ve genç Demokratik Alman Cumhuriyeti’nde (DDR) matematik ve spor öğretmeni olmuştu. Totaliter rejimle yaptığı tecrübelerden kaynaklı Sosyalist Birlik Partisi’ne (SED)üye olmadı. O, kendi kendine hiçbir partiye üye olmayacağına dair yemin etmişti. 

Gerold, devlet çocuk örgütünde öncüydü ancak o, aynı zamanda Hıristiyanlık eğitimlerine de katılıyordu. Bu davranışı, Silezyalı Protestan bir aileden gelen annesiyle bir ittifak ve babasına karşı da isyan girişimiydi. Max Frisch, Böll ve Dürrenmatt okur, dede ve ninesinde Beatclub ve Batılı başka müzik programları dinler ve izlerdi. Bu müzik öyle bir yaşam duygusu ifade ediyordu ki, bu duyguyu duvarların içine hapsolmuş küçük DDR’de ifade etmek çok zordu. Bundan dolayı da her hafta sonu bir yerlere giderdi. Özellikle Batı müziği çalan Rock ve Jazz gruplarının konserlerine otostopla gidiyordu. “Her zaman müziğin arkasından.”

Sokakta politikleşti. Otostop yaparken yaşadığı ve duydukları onu muhalefetin içine çekti. Gençlerden, Jimi Hendrix’in ölümünün ardından siyah kol kurdelesi taktıkları için disiplin cezası aldıklarını ve ülkeyi terk etmek isteyen insanların nasıl baskıya maruz kaldığını duyuyordu. Bunları daha sonra bizzat kendisi de yaşayacaktı. 

Batı Almanya’da akrabası olmasına ve böylelikle potansiyel şüpheli sayılmasına rağmen, 1973’de liseyi bitirdikten sonra sınırdaki askeri birliğe gönderildi. Görevinin ilk altı ayından sonra, kendisine sorulan, sınırı izinsiz geçmek isteyen insanlara ateş edip etmeyeceği sorusuna hayır cevabını verdi. “Herkese soruyorlardı ve herkes hayır diyebiliyordu.” Ancak, onun hayır cevabının bir bedeli vardı. Daha önce okuyabileceğine dair güvence verilen diş hekimliği fakültesine alınmadı. O tarihten itibaren kendisini devlet düşmanı olarak tanımlamaya başladı. Dostu Matthias Domaschk’ın gizli servis Stasi’nin cezaevinde ölmesi, yaşamında bir dönüm noktasıydı. Ama onu susturamadılar. Onun için bir şey çok netti: “Devlete kafa tutacaksın.”

Gerold Hildebrand devlete hizmet etmek istemiyordu. Ancak, sosyal faaliyetlerde yer almak istiyordu. Bundan dolayı kiliseye bağlı kurumlarda engelli çocuklarla çalışıyordu. Jena şehrinde yasadışı okuma gruplarına katılıyor ve Berlin Çevre Kütüphanesi’nde faaliyet yürütüyordu. DDR’de askerlik yapmak istemeyen genç erkeklere, askerlik görevini reddetmenin olanakları ve sonuçları üzerine danışmanlık yapıyordu. 1989 sonbaharında dua ayinleri örgütlüyordu. Berlin Gethsemane Kilisesi’nde ihtar nöbetlerini örgütleyen, Berlinli ve Leipzigli muhalif gruplar arasındaki iletişimi sağlayan kişiydi. 

1990’lı yılların sonunda Humboldt Üniversitesi’nde Sosyal Bilimler okudu. Daha sonra, genelde gönüllü olarak, Horch und Guck dergisinin editörü olarak geçmişin unutulmaması için yazılar yazdı. Birçok insan, Barışçıl Devrim’den sonra varlığa ereceklerinin hayalini kuruyordu. Gerold Hildebrand, varlığa erişemediği halde, kendisini yaşamından memnun olan biri olarak tanımlıyor. Bugün, insanın karşısında dikkatli, hakim, sakin ve rahat hatta bazen uzlaştırıcı haliyle durduğunda onun, yani ARD’nin Kontraste isimli magazin dergisinin koordinatörünün, daha önce nasıl fırtınalı bir yaşamı olduğu insanın aklının köşesinden bile geçmez. 

Roland Jahn mütevaziliğinden, biyografisiyle hiçbir zaman kapı kapı dolaşmadı. Arkasında bıraktığı süreç hakkında çok ender konuştu: Bir nişan töreni sırasında arkadaşlarına karşı yapılan vahşi polis müdahalesinin ardından, cumhuriyetin kendi düşmanlarını kendi eliyle yetiştirdiği sonucuna vardığını; besteci Wolf Biermann’ın vatandaşlıktan atılmasını eleştirdiği için Demokratik Alman Cumhuriyeti (DDR) üniversite ve yüksel okul kapılarının ona hep kapatıldığını; gizli servis Stasi’nin onu ajanlaştırma tekliflerini hep reddettiğini; 1981’de tutuklanıp gizli servisin hapishanesine konulduktan iki gün sonra şühpeli koşullar altında yaşamını yitiren dostu Matthias Domaschk’ın hatırlanması için elinden geleni yaptığını; Matthias Domaschk’ın ilk ölüm yıldönümde Sosyalist Birlik Partisi’nin (SED) bildiri basması gerektiğine karar vermesini çok ender anlatır. O, SED gazetesine bir ilan verdi: “Bizler, arkadaşımız Matthias Domaschk’ı anıyoruz. O daha henüz 24 yaşındayken yaşamdan koparıldı.” İlanın çıktığı bir sürü gazete aldığını, ilanları kesip şehirin tüm merkezine yapıştırdığını ender anlatır. 1 Mayıs 1982 resmi geçidinde, resmi tribünün tam yanında durarak, yüzünün yarısı Hitler diğer yarısı Stalin’le boyanmış halde resmi geçidi “selamladığını”; Solidarno’ya duyduğu sempatiyi göstermek için bisikletine küçük ulusal bir Polonya bayrağı takarak tüm şehirde turladığını; 1983’de, Jena’da diğerleriyle birlikte, DDR’deki barış hareketinde çok önemli bir rol oynayan “Barış Birliği”ni kurduğunu; Potsdam’da Özgür Demokratik Gençliğin (FDJ) merkezi mitingini “Şiddetten Vazgeçin” döviziyle katılarak onurlandırdığını; bu eylemden dolayı dövülüp gözaltına alındığını ve 1983’te DDR’nin onu en sansasyonel biçimde sınır dışı ettiğini ender anlatır. Onu Batı Berlin’e giden bir trene koyarak sınır dışı edebilmek için zincirlerle bağlamışlardı.

Roland Jahn, Batı Berlin’de de gizli servis Devlet Güvenlik Bakanlığı tarafından izlendi ve baskıya maruz kaldı. Ama onu susturamadılar. O hem aracıydı hem de ajansdı. O, baskı makinası, bilgisayar, videokamera, kitap ve gazete göndererek ve Doğu Almanya’ya tüm bunları kaçak yollardan sokmak için kuryelerin gidiş yollarını örgütleyerek DDR muhalefetini destekliyordu. Roland Jahn gazetecilerle, politikacılarla ve sanatçılarla buluşarak, DDR’deki durumla ilgili bilgilendirme yapıyor, sistemi eleştirenlerin taleplerini duyuruyor ve onların sesi oluyordu. Verdiği bilgiler güvenilirdi ve redaksiyonlar tarafından duyuruluyordu. Televizyona verdiği demeçlerde sadece DDR’deki köklü değişimleri anlatmıyordu, bunlar devrimin parçalarıydı.

Roland Jahn, duvar yıkıldıktan sonra kaşif gibi televizyon ekibiyle yorulmaksızın diktatörlüğün izlerini sürdü. DDR hakkındaki en önemli yayınlar böyle meydana geldi. 

Helmuth Frauendorfer

Studienbuch von 1977. Wegen seiner Proteste gegen die Biermann-Ausbürgerung wird Roland Jahn exmatrikuliert.
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
Haftbefehl wegen Polnischer Fahne, 1982.
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
Haftanlaß: Polnische Fahne, 1982.
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
Die BZ vom 09.06.1983 berichtet über die Abschiebung Jahns.
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
Haftbefehl gegen den West-Berliner Jahn von 1987.
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
Kurzauskunft des MfS zu Roland Jahn, 1988.
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
Kurzauskunft des MfS zu Roland Jahn, 1988.
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
Fahndungskartei des MfS zu Roland Jahn, 1988.
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
Fahndungskartei des MfS zu Roland Jahn, 1988.
source: Robert-Havemann-Gesellschaft
Blog aufrufen
Kontakte aufrufen
zum Seitenanfang